Μουρνιές

Καπετανοχώρι και κεφαλοχώρι έδρα του τέως Δήμου Μουρνιών μαζί με τα χωριά Γδόχια, Κάτω και Πάνω Σύμη, Μύθους, Μύρτος, Ρίζα τους συνοικισμούς Καρύδι και Μινό. Όμορφο, ιστορικό, γραφικό και παραδοσιακό χωριό, με καφενεία, πλατεία και ηρώο πεσόντων, την παλιά βρύση, στενά δρομάκια που διακλαδίζονται στον κεντρικό δρόμο του χωριού. Πήρε το όνομα του μάλλον από το δένδρο Μουριά αν και δεν αφθονεί στην περιοχή. Ο σημερινός οικισμός των Μουρνιών ίσως δεν προδίδει την παλιά του αίγλη όμως όλα τα χρόνια των εξεγέρσεων εναντίων των Τούρκων υπήρξε σπουδαίο επαναστατικό και διοικητικό κέντρο της Ανατολικής Επαρχίας Βιάννου όπου υπήγετο μέχρι το 1929. Ο Καπετάν Συγγέλης Χατζηαναγνώστης ή Συμιακός, ο γιός του Εμμ. Χατζάκης και οι απόγονοί του, διεκρίθηκαν σαν εθνικοί αγωνιστές. Οι Χατζάκηδες με μεγάλη οικονομική επιφάνεια εξόπλιζαν και συντηρούσαν αντάρτικα σώματα και λάβαιναν μέρος στις περισσότερες μάχες της Ανατολικής Κρήτης . Προσωπικοί φίλοι του Εθνάρχη Ελευθέριου Βενιζέλου τον φιλοξενούσαν συχνά στο σπίτι τους στις Μουρνιές που είχε 24 δωμάτια.

Το χωριό κάηκε την Γερμανική κατοχή και πλήρωσε ακριβά το τίμημα των αγώνων του με 17 εκτελεσμένους. Στο Τοπικό Διαμέρισμα των Μουρνιών του Δήμου Ιεραπέτρας ανήκει διοικητικά ο εγκαταλειμμένος σήμερα οικισμός της Πάνω Σύμης, βορειοδυτικά του χωριού σε υψόμετρο 900Μ, στα σύνορα με τον Νομό Ηρακλείου. Η μεγαλύτερη κώμη, θερινή έδρα του Δήμου Μουρνιών αριθμούσε 527 κατοίκους το 1583. Θέση οχυρή, τοπίο υπέροχο. Άντρο επαναστατών που πυρπολήθηκε επανηλειμμένα από τους Τούρκους και ανατινάχθηκε εκ θεμελίων την κατοχή. Αετοφωλιά, σπίτια γκρεμισμένα, παλιές εκκλησίες, θαυμασμός και χαρμολύπη η περιήγηση στην εγκαταλειμμένη Πάνω Σύμη με τον θρύλο του κρυμμένου θησαυρού.

Το χωριό Μουρνιές, βόρεια του Μύρτους, 25ΚΜ, από την Ιεράπετρα σε υψόμετρο 275μ, είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στις νοτιοανατολικές παρυφές των Λασιθιώτικών βουνών, με ωραία θέα στο Λυβικό και στον κάμπο της Ιεράπετρας. Έχει καλό κλίμα, ήπιο χωρίς ακραία φαινόμενα ιδανικό για μόνιμη κατοίκηση και για παραθερισμό. Ημιορεινό τοπίο χωρίς θερμοκήπια, με ελαιώνες που αρδεύονται επαρκώς από γεωτρήσεις. Το 2001 απογράφεται με 83 κατοίκους. Την δεκαετία του 60 χτυπήθηκε όπως όλα τα χωριά από την αστυφιλία, την μετανάστευση και την δεκαετία του 70 απέκτησε τις στοιχειώδεις υποδομές. Όμως σήμερα οι Μουρνιώτες επιστρέφουν, αναπαλαιώνουν τα πατρογονικά τους σπίτια, φροντίζουν τις ελαιοκαλλιέργειες τους και ξαναζωντανεύουν το χωριό τους. Οι διακεκριμένοι απόδημοι του χωριού είναι οι πρεσβευτές της ιστορίας, του πολιτισμού και της παράδοσής του. Τα παλιά αρχοντικά, τα γραφικά εκκλησάκια, τα καφενεία με τους φιλικούς και φιλόξενους κατοίκους και τους σεπισκέπτες, δημιουργούν ένα γραφικό, παραδοσιακό Κρητικό περιβάλλον στις Μουρνιές Ιεραπέτρας.

Άνω Σύμη

O τελευταίος οικισμός του Δήμου Ιεράπετρας προς το Δήμο Βιάννου, χτισμένος σε κατάφυτο τοπίο με καταπληκτική θέα.

Αξιοθέατα :

Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου, του 15 ου αιώνα με θαυμάσιες τοιχογραφίες, που έγιναν την εποχή της Αλώσεως της Κων/πολης.
Ο τρίκλιτος ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, χτισμένος το 1841.